و مثل « خاصّ » براى « عامّ » . « 1 » امير المؤمنين على - عليه السّلام - فرموده است : « كتاب خدا ( قرآن ) است كه شما را به حق بينا و گويا و شنوا مىكند ، و بعضى از آيات آن بوسيلهء بعض ديگر گويا ، و برخى هم بر برخى ديگر گواه ( براى تفسير بعضى از آيات قرآن بايد از معانى و مضامين ديگر استفاده كرد و شاهد آورد ) و با احكام الهى اختلاف نداشته و پيرو خود را نيز از راه خدا جدا نگرداند و او را به گمراهى نكشاند » . « 2 » مقصود از فرموده آن حضرت « بعضى از آيات آن شاهد بعضى

--> ( بقره 282 ) « فاذا دفعتم اليهم اموالهم فاشهدوا عليهم » . ( نساء 4 : 6 ) در صورتى كه عدالت در همه امور شرط است . و الفاظ مطلق عبارتند از 1 - اسم جنس مثل انسان ، رجل ، فرس . 2 - علم جنس . 3 - مفردى كه معرّف به الف و لام استغراق يا عهد باشد . 4 - نكره . ( 1 ) - « خاص » به معنى ويژه ، ضدّ « عام » لفظى است كه بدون حصر ، تمام افرادى را كه صلاحيّت آن را دارند فرا مىگيرد و صيغه آن كلّ است كه در اوّل جمله مىآيد مانند : « كلّ من عليها فان » رحمن : 26 . يا در پى آن مىآيد : « فسجد الملائكة كلهم اجمعون » . حجر : 30 . و از صيغه‌هاى ديگر آن الّذي و الّتى و تثنيه و جمع آنها مانند : « الذى قال لوالديه اف انّى لكما » ( احقاف 46 : 16 ) كه منظور هر فردى است كه اين سخن از او صادر مىشود به دليل اينكه پس از آن فرموده : « اولئك الّذين حقّ عليهم القول » . ( احقاف 46 : 17 ) - مترجم . ( 2 ) نهج البلاغه ، خطبه 133 .